4 thanh điệu tiếng Trung: cách luyện cho người Việt

Tiếng Trung phổ thông có 4 thanh điệu chính và một thanh nhẹ. Cùng một âm ma, đổi thanh là đổi nghĩa hoàn toàn. Tin vui là người Việt đã quen nói 6 thanh, nên chỉ cần "căn chỉnh" lại cao độ là nói đúng.

So sánh từng thanh với dấu tiếng Việt

Thanh	Ví dụ	Gần giống	Lưu ý
Thanh 1 (ˉ)	妈 mā — mẹ	Thanh ngang	Giữ giọng cao hơn và đều hơn thanh ngang tiếng Việt.
Thanh 2 (ˊ)	麻 má — cây gai	Dấu sắc	Đi lên từ giữa lên cao, kéo dài hơn dấu sắc một chút.
Thanh 3 (ˇ)	马 mǎ — con ngựa	Dấu hỏi	Xuống thấp rồi mới lên. Khi nói nhanh thường chỉ xuống thấp, không lên.
Thanh 4 (ˋ)	骂 mà — mắng	Dấu huyền + nặng	Đi từ cao xuống thấp thật dứt khoát, như ra lệnh.

Thanh nhẹ không có dấu, đọc ngắn và nhẹ, ví dụ chữ thứ hai trong 妈妈 (māma).

3 quy tắc biến điệu cần nhớ

Hai thanh 3 đứng cạnh nhau

Thanh 3 đứng trước một thanh 3 khác sẽ đọc thành thanh 2: 你好 viết nǐ hǎo nhưng đọc ní hǎo.

Chữ 不 (bù)

Đứng trước thanh 4 thì đọc thành thanh 2: 不是 → bú shì, 不客气 → bú kèqi.

Chữ 一 (yī)

Trước thanh 4 đọc thanh 2 (一个 yí ge), trước thanh 1, 2, 3 đọc thanh 4 (一天 yì tiān). Khi đếm số hoặc đứng cuối từ thì giữ nguyên thanh 1.

Lỗi người Việt hay gặp

• Thanh 1 quá thấp: nghe như thanh ngang tiếng Việt nên bị "bẹt". Hãy nâng giọng lên cao như đang hát nốt cao.
• Thanh 4 đọc thành dấu nặng: dấu nặng bị "nuốt" ngắn, còn thanh 4 cần đi xuống trọn vẹn.
• Thanh 3 đọc đủ cả xuống lẫn lên trong câu: làm câu nói bị ngắt quãng. Trong câu, thanh 3 chủ yếu chỉ "xuống thấp".

Cách tự luyện mỗi ngày

1. Luyện theo bộ 4 âm cùng vần: 妈 麻 马 骂, 八 拔 把 爸.
2. Ghi âm giọng mình rồi so với giọng mẫu. Học viên của trung tâm có thể nộp bài ghi âm để giáo viên nhận xét đúng từng giây phát âm sai.
3. Học từ vựng kèm thanh điệu ngay từ đầu bằng bộ thẻ từ vựng có phát âm.

Muốn biết phát âm của mình đang ở mức nào? Thử đề thi thử HSKK: ghi âm ngay trên trình duyệt, giáo viên chấm và nhận xét từng câu.